30 April

Ons moet die produksie opstoot en ons gaan koop ekstra grawe en ander goed. 'n Graaf kos R100 en ons moet 24 grawe koop. Saam met grawe is daar pikke, potte, waterkanne en 'n seil vir 'n dak wat elke myn nodig het. Ons laai Donald Mbewe se spannetjie en ry uit na sy myn. Net buite die dorp stop die verkeerspolisie my. Sir you have too many people on this vehicle. You are only allowed to carry 6 passengers. The fine is 5000 Kwacha. Die ou wat die betalings bewys uitskryf is in wit klere geklee met wit handskoene.

By die Luwawa lodge se pad draai ons af en Donald sê dat dit 20 km daar in is. 'n Afrika 20km op paaie wat enige mens sal toets. Die pad is nat en vol gate. Ek kan net 20 km per uur ry. So 3 km voor die myn kom ons nie by 'n bult uit nie en al 9 mense op die bakkie moet stoot. Die clutch stink naderhand en met 'n groot gesukkel kom ons die bult uit om te sien dat die ander kant van die nek weer steil af is en die suur in my maag brand my soos ek stress oor die trip terug want dan het ons geen mense om te help stoot. Die probleem met die bakkie is dat hy geen kompressie in 2 van sy silinders het nie en dat hy dus geen krag het teen die opdraandes nie.

By die nuwe myn steek die beryl sommer bo op die grond uit en ek kan sien hoekom hulle die plek gekies het. Ons laai die myners af en vat die pad terug.

Ek besluit dat daar net een manier is om die bulte aan te vat en dit is met spoed. Ek sit hom in 1ste en jaag hop hop teen die eerste bult uit. Ons maak dit net net teen die laaste bult uit maar al die geskud het die bedrading los geskud en die Hilux wil nie verder nie. Na so 30 minute se soek kry Samson die probleem en ons is weer op pad.

Die volgende oggend laai ons vir Kayinga Gama op en Martha Ngira en hak die trailer. Vandag moet ons 2 ton se klip laai met die bakkie wat geen krag het nie en ek sien nie uit daarna nie. Ek vat die stuur. Hulle sê dit is 70 km ver en ek las nog 20 km by want Oupa sê dat die klomp geen benul van tyd of afstand het nie. Die veerstelsel op die bakkie is nie goed nie en hy bokspring behoorlik op die slegte pad. Dit voel asof ek op een van daai masjiene is met die belde wat jou so skud. Dit vat ons 2 ure tot by die myn.

By die myn sien ek dat die tailgate hang soos my Colt s'n was voordat ek dit reggemaak het. Samson en Bonniface maak die tailgate vas en die bullbar voor ook vas.

Kanyinga haal n mooi parcel tantalite uit en my trip raak al beter. Hy het ook 400 kg se beryl. Dit het hom 9 maande geneem om die 400 kg bymekaar te maak. Dit is nou maar die realiteit by sommige myne. Kanyinga sê dat 'n mens nie haastig moet wees vir geld as jy myn nie. Maar ons kan nie daardie filosofie aanneem nie, want dan word jy net soos die Malawiers.

Toe vat ons die pad na Martha se myn. Sy reken dat sy 3 produserende myne het en dat sy een van ons groot verskaffers gaan wees. Vroeër die oggend het sy vir Chris tromp op geloop omdat hy rook. So gemoedere in die kar is effens styf.

Martha lyk nie asof sy presies weet waar haar myne is nie en ons moet 'n slag of twee omdraai en 'n ander pad vat. Uiteindelik kom ons by 'n village aan waar 'n klomp maer ou mense sit. Ons parkeer die bakkie en sy join hulle onder die lapa. Nou wag ons en so 2 ure later kom ons agter dat niemand weet waar die 2 ton klip is of die man wat die 50 sakke kom haal het vir die twee ton klip. Net die vorige naweek het ons Martha 20 000 Kwacha gegee om myn toe te gaan en alles te reël vir ons trip Dinsdag. Obviously was sy nie die naweek by haar myn nie en het sy die 20 000 vir ander goed gebruik. Dit gee nuwe betekenis aan die term "caught with your pants down". Eers is sy die righteous een wat Chris aanvat oor sy lewenstyl en toe vind ons uit dat sy nie so Kosher is omdat sy ons verseker het dat sy die naweek by haar myn was en dat als gereël is.

Toe ry ons maar net leë trailer terug en so 20 km verder slaan ek 'n pothole voor 'n brug en breek die trailer se hak morsaf. Gelukkig het ek die seker gemaak dat die trailer se ketting gehak is en ons kry gestop met die trailer voordat hy verloor. Nou kan ons net 20 km per uur aansukkel en kom eers donker by Mzimba aan.

Nou ry ons Mzuzu toe om die hilux uit te sorteer.

26 April

Vanoggend vroeg bel Chris my en hy is ongelukkig. Hy en Donald is aanmekaar. Chris het weer gisteraand gaan drink en een van die ouens het hom gaan klik by Donald. Die fout wat hy gemaak het is om saam met Samson die drywer kroeg toe te gaan en eers 2 uur die oggend by die warehouse te kom. Al rasende.

Vanoggend loop Donald hulle altwee in en toe spat die vonke. Donald noem vir Chris 'n dronkaard en hy neem eksepsie. Ek is mos goed met versoening en moes die 2 eers goed als laat uitpraat en toe laat bladskud.

Die oggend is dit baie besig met almal wat probeer om klip aan ons te verkoop. Ek koop 'n sakkie epidote vir goedkoop en so 'n bietjie gems. Een ou kom daar aan met mooi blou klippies en ek spandeer seker 'n uur om sy parcel te waardeer en kry 42.7 gram gem. Ek werk n prys uit van R500 vir die lot. Hy reken hy will R10 000 hê en ons is so vêr apart dat ek glad nie enige besigheid met hom kan doen nie.

Ons kyk na al ons opsies om die groot kristalle te gaan laai so 38km weg en besluit op 'n trekker en sleepwa. Die opsie is so twee derdes van die trok se prys. Die klip is hier en dit is nou al donker en almal werk oortyd want hulle soek geld. More is kersfees want dan moet ek almal betaal. Agtermiddag wou die starter al weer nie werk nie en ek kickstart die Hilux om 200 meter verder uit te vind dat die clutch se kabel gegroet het. Ek los die kar net daar en stap terug warehouse toe. Samson ruk die kabel uit en gaan soek 'n ander. Die Hilux sal hopelik more middag weer mobiel wees. Ons is nou behoorlik op met die voertuig.

Gister sukkel ek om oor die stuurwiel te sien en doen nader ondersoek. Die sitplek se mounting het 'n groot gat in die vloer van die bakkie gestamp en dit is hoekom ek so laag sit. Nogal snaaks né.

Vir die laaste 4 dae is die internet omtrent morsdood in Mzimba. Jy kan amper niks doen nie. Ek kan glad nie my online spreadsheets oopmaak nie en dit frustreer my. Dit sal 'n wonder wees as ek die blog kan post vanaand.

23 April

Ek sit op die leë vliegtuig en dit voel onwerklik want als werk op die vliegtuig en alles is skoon en netjies. Ek dog ek vlieg met Ethiopië airlines maar die vliegtuig sê Malawi airlines binne.

By Blantyre maak ons 'n vinnige stop en die mense vra ons om eers deur paspoort beheer te gaan en dan weer op die vliegtuig te klim. Die lughawe is warm en na so 40 minute is ons terug in die lug om amper dadelik in Lilongwe te land. Groot is my verbasing om te sien dat George Mandula van Bollore Africa daar vir my wag. Hy maak 'n vinnige stop langs die pad om werkers te betaal wat sy mielies oes.

By sy kantoor gooi hy my met 'n curveball. Hy wil my R12000 ekstra vra omdat ons nie sy trok gebruik om die container te laai in Mzimba nie. Ek kla en hy kom af na R7700.00, ek kla nog een keer en hy kom af na R4800.00. Ek voel bedrieg want ek kan glad nie sien waarom hy die ekstra koste hef nie. Ek loop uit sy kantoor uit en is nou weer op soek na transport en dit voel soos laas maand van voor af. Hulle sien jou wit vel en sien groot geld en vat dan advantage van jou.

George laai my naby my guest house af. Toe wag ek vir 'n minibus. En ek ervaar weer een van daai tipiese Afrika ondervindings. Die taxi stop en hy lyk oorvol en ek moet indruk. 4 mense in 'n ry. En die musiek boom boom in jou ore terwyl die taxi die potholes dodge.

Die volgende oggend soek ek 'n nuwe distributor vir die hilux in die plek waar die potholes so groot is soos swembaddens. Jy kan 'n hele taxi in een van die gate parkeer. Na hewige kibbeling kry ek die prys af van 70 000 tot 55 000 maar hulle wil nie verder af nie. Dit is nou so 'n uur later en ek betaal toe maar die stewige prys.

Ek is nie lus om weer soos 'n sardyn in 'n blik te reis nie en betaal die ekstra geldjie om my eie sitplek in die coach bus te hê. Ek vat die heel voorste sitplek wat ekstra beenspasie het. Na drie en 'n half ure is ek in Mzimba.

My kamer het geen ceiling en die gordyn is net 'n lap voor die venster, maar die matras is OK en daar is 'n muskietnet. Ek het selfs warm water. Als vir R55.00 per aand.

Die volgende oggend is die distributor in die Hilux en hy loop weer. Maar nou lol die starter. Dan start by en dan wil hy nie start nie. Amper soos die ou wat vir Koop gevra het om te doen of die flicker werk. Ja hy werk, nee by werk nie, ja nou werk jy weer.

Die stoor lyk netjies en ek en Chris gesels land en sand. Strategieë word bespreek, hy is net bly om weer 'n ryding te hê wat werk. Die laaste 2 weke kon hulle omtrent nie by die myne uitkom want die Hilux het meer gestaan as wat hy gery het.

Ons wag die hele oggend vir die mechanic om die starter reg te maak en ons kon eers 1 uur weg na die myne

Hierdie opsomming is net vir Oupa. Hy sal dit baie waardeer.

Ons eerste stop is die Pastoor se myn. Toe ons verby die kampplek ry dink ek aan die lekker tyd wat ek en Pa daar gehad het. Maar groot is my teleurstelling toe ek niemand by die put kry nie en net 27 kg se klip. Ek kry vir Ray uiteindelik in die hande. Hy sê dat hulle nou net 2 werkers is en dat hulle besig is om te bench. Hulle werk nou aan die linkerkant se gat Pa. Hy wil sy eie put hê en ek moedig hom aan.

Toe gaan ons na Thole se myn en die hele wêreld is vol groot kristalle. 7 ton se produksie. Die grootste kristal is amper 200 kg en nog mooi daarby. My uitstaande betaling daar is amper R20 000. Almal glimlag groot want more kry hulle geld.

By die Luwasozi myn is gemoedere weer laag. Hier is net 20 kg se klip en amper alles lae graad. Die myn lyk nie asof hy gaan geld maak nie maar het van die beste klip as ons net die pockets kan kry. Die myn was voorheen gemyn deur 'n Italianer vir 6 jaar.

By Gausi myn tell ons 9 sakke op en hulle vra of ek hulle salarisse ook gaan betaal nadat ek seker 10 keer vir hulle gesê het saam met Pa dat ek nie weer salarisse gaan betaal nie. Hulle wil nie die geld vat nie en wil more eers ons kom sien by die warehouse. Ek sal net glimlag en vir Donald los om hulle te paai en hulle issues uit te sorteer.

Die goeie nuus is dat ek 'n ander shipper gekry het en dat hulle omtrent R8000 goedkoper is as die ouens wat ek laas gebruik het. Hoe sê hulle, die eerste keer sal jy altyd skoolgeld betaal. Nou moet ek net die klip gelaai kry.